Lukata

Posted by

Lukata:
1-) Bir malı yerden kaldırıp almak, isim olarak, buluntu mal.
2-) İslam hukukunda: Maliki bilinmeyen, fakat mubah mal grubunda da yer almayan buluntu mal. Üzerindeki hakkını terk etme niyeti olmaksızın malikinin iradesi dışında kaybolmuş ve bir başkası tarafından bulunmuş sahibi bilinmeyen mal.

Lukata ile ilgili hadisler:
1-) Yezid Mevlâ’l-Münbais anlatıyor: “Zeyd İbnu Hâlid radıyallahu anh’ı işittim. Diyordu ki: “Resülullah aleyhissalâtu vesselâm’a altın veya gümüş buluntu hakkında sorulmuştu.
“Kesesini ve bağını belle, sonra onu bir yıl ilan et. (Sahibini) bilemezsen, onu harca. O yanında bir emanet olsun. Günün birinde arayanı gelecek olursa, ona ödersin” buyurdu. Bunun üzerine Aleyhissalâtu vesselâm’a kaybolmuş develerden soruldu.
“Kaybolan develerden sana ne? Onları (kendi haline) bırak. Zira sahibi onu buluncaya kadar, ayağında çarığı, sırtında su tulumu vardır. Suya gider, ottan yer” buyurdular. Bu sefer (kaybolmuş) davardan soruldu:
“Onları alın. Zira onlar ya senindir, ya (kaybeden) kardeşinindir, ya da kurdundur” buyurdular. [Buhârî, İlm 28, Şürb 12, Lukata 2, 3, 4,11, Talâk 22, Edeb 75; Müslim, Lukata 1, (1722); Muvatta, Akdiye 46, (2, 757); Ebu Dâvud, Lukata 1, (1704, 1705, 1706, 1707,1708); Tirmizî, Ahkâm 35, (1372, 1373).]
2-) Amr İbnu şuayb an ebîhi an ceddihi radıyallahu anh anlatıyor: “Resülullah aleyhissalâtu vesselâm’a (dalında) asılı meyve hakkında sorulmuştu:
“İhtiyaç sahibi, sepetine almaksızın ağzıyla ulaşırsa, kendine bir vebal gelmez. Ancak kim de, eteğinde (bir şeyler) alarak oradan çıkarsa, aldığının iki kat değeriyle borçlanır. Ayrıca (tazir nevinden) ceza da yer. Kim de yığın yapıldıktan sonra meyveden çalarsa ve bunun değeri miğfer fiyatını bulursa, eli kesilir” buyurdu. Sonra kendisine lukata (buluntu)dan sorulmuştu:
“İşlek yolda bulunmuş olanla, insanların çokça yaşadığı meskun karyede bulunmuş olanı bir yıl boyu ilan et. Eğer sahibi gelirse hemen ver. Eğer gelmezse artık o senin olmuştur. Harabede bulunmuş ise, bununla, maden için humus (beşte bir) vergisi vardır” buyurdular.” [Ebu Dâvud, Lukata 1, (1710, 1711, 1712, 1713); Nesâî, Kat’u’s-Sârik 11, (8, 84-85).]
3-) İyaz İbnu Hımâr radıyallahu anh anlatıyor: “Resûlullah aleyhissalâtu vesselâm buyurdular ki:
“Kim bir buluntu ele geçirirse, buna adalet sahibi birini şahid kılsın, ne filanı terk ederek buluntuyu gizlesin, ne de (bir başka yere yollayarak) nazardan kaçırsın. Sahibini buldumu hemen ona versin. Sahibini bulamazsa (bilsin ki) bu mal Allah’ın malıdır, Allah onu dilediğine verir.” [Ebu Dâvud, Lukata 1, ( 1709).]
4-) Hz. Câbir radıyallahu anh anlatıyor: “Resülullah aleyhissalâtu vesselâm değnek, kamçı, ip ve benzeri şeylerde ruhsat tanıdı. Bunları bulan kimse (ilan etmeksizin) onlardan faydalanabilir.” [Ebu Dâvud, Lukata 1, (1717).]
5-) Amiru’ş-Şa’bi rahimehullah der ki: “Resülullah aleyhissalâtu vesselâm buyurdular ki:
“Kim, sahibinin beslemekten aciz kalarak bırakıverdiği bir hayvan bulur da, onu alıp ihya edecek olursa o onun olur.” [Ebu Dâvud, Büyü’ 77, (3524, 3525).]

Lukata ile ilgili kelimeler:
Lükata-çin: Değersiz ve artık şeyleri toplayan.
Lükat: Yabana dökülmüş ve saçılmış nesne.

Lukata nasıl kullanılır: Lukata Hastanelere ve fakirlerin cenazelerini kaldırmaya sarf edilir. Çalışamayacak halde olan kimsesiz fakirlere verilir. Sahibine vereceğinden emin olanın, korumak için alması sünnettir. Yerde helak olacaksa, alması farz olur. Bulan fakir ise, kendi kullanabilir. Sahibi sonra çıkarsa, ya kabul eder, yahut bulana tazmin ettirir. (Kâsânî-Burhâneddîn Mergînânî)

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir