Karamita

Posted by

Karâmita: Kûfe’deki İsmâilî dâîsi Hamdân b. Eş‘as Karmat’a (ö. 293/906) nisbetle bu adı almışlardır.
Hamdan Karmat tarafından kurulan ve batıniliğin bir kolu olan fırka. Küfe yakınlarındaki Nehrin köyünde ortaya çıkan ve bir bâhn (İsmâiliyye) dâîsi olan Hüseyn el-Ahvazî’nin fikirlerinden etkilenen Hamdan Karmat, Kûfe’de tüccarlık yapardı. Hüseyn el-Ahvezî’nin ölümünden sonra yerine geçerek bâtını sapık fırkasının fikirlerini yaymaya başladı. Hamdan Karmat, 870 (H. 260)’da Küfe yakınında Dâr-ül-hicre adını verdiği bir konak yaptırdı. Burayı müstahkem bir sığınak haline getirip, taraftarlarının merkezi olarak kullandı. Cahil halkı ve Abbasî idaresine karşı olanları etrafına toplayıp, mülkiyette ortaklık fikrini savundu. Zenginlerin malını paylaşmayı, halk arasında fakir-zengin ayrılığını ortadan kaldırmayı gaye edinen Karâmita veya Karmatiyye yolunu kurdu. On iki imama inanan şiilerin arasında, kaybolan son imamın pek yakında Mehdi olarak döneceği propagandasını yayarak taraftar buldu. Fikirlerini kısa zamanda bütün Irak’ta yayan Hamdan Karmat’ın etrafında oldukça kalabalık bir halk toplandı. Ona tabi olanlara Karâmita veya Karmatî denildi. İslam dininin emir ve yasaklarının bir çoğunun yersiz ve geçersiz olduğunu söyledi. En yakın yardımcısı ve kayın biraderi olan Abbân ile birlikte halkı Abbâsîlere karşı isyana teşvik edip, 890 (H. 227)’de ilk Karmatî isyanını başlattı. Bu sırada Hamdan Karmat öldü. İsyan kısa zaman içinde yaygınlaştıysa da uzun mücadelelerden sonra, Aşağı Mezopotamya’da çok kanlı bir şekilde bastırıldı. Fakat Karmatîlerin Ahsâ’daki temsilcisi Ebû Sa’îd el-Hasen el-Cennâbî, 899 (H. 286)’da Ahsâ’yı ele geçirerek burada müstakil Karâmita Devleti’ni kurdu. Bu bölgede bulunan Ehl-i sünnet müslümanlara zulm edip, şehit ettiler. Beldeleri harap edip, hac yollarını kestiler ve hacıları soydular. 931 (H. 319)’da Mekke-i mükerremeyi işgal edip, Hacer-ül-esvedi yerinden alarak Ahsâ’ya götürdüler. Yirmi yıl kadar sonra Fatımî hükümdarı el-Mansûr’un isteği üzerine tekrar eski yerine koydular. Zaman zaman Kuzey Afrika ve Mısır’da bulunan Fâtımîlerle de mücadele eden Karmatîlerin iktidarı, Bahreyn bölgesinde 983 (H. 372)’ye kadar sürdü. Hükümetleri yıkılan Karmatîler, çeşitli yerlere dağılarak gizlendiler ve sapık fikirlerini çeşitli adlar altında yaymaya devam ettiler.

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir