Cuma namazından sonra zuhr-ı ahir namazı neden kılınır?

Posted by

Cuma namazının son sünnetinden sonra kılınan 4 rekatlı zuhr-i ahir namazı neden kılınır? Hükmü nedir?
Cuma namazının hikmetlerinden birisi de Müslümanların birlik ve beraberliklerini temin etmek, birbirleriyle olan bağlarını daha da kuvvetlendirmektir. Bu hikmetten dolayıdır ki, İslamın ilk devirlerindeki ulema, Müslümanların ayrı ayrı camilerde cuma namazı kılmalarına razı olmamış; bulundukları yerleşim merkezinde birden fazla cami bulunsa da cuma namazını bütün Müslümanların tek camide kılmalarını istemişlerdir.
Ancak zamanla Müslümanların sayısı arttı. Yerleşim merkezlerinin nüfusu kalabalıklaştı. Neticede bir köyde veya şehirde bulunan Müslümanların bir camide cuma namazı kılmaları imkansız hale geldi. Müslümanlar ayrı yerleşim merkezinde de yaşasalar, farklı camilerde kılmak zorunda kaldılar.
Bu durum alimler arasında farklı içtihatlara sebep oldu. Bazı alimler, aynı şehirde farklı yerlerde cuma namazının kılınamayacağını, “Bir şehirde iki veya daha fazla yerde cuma namazı kılınmış ise, iftitah tekbirini önce getiren cemaatin cuması geçerlidir.” ifadeleriyle belirtmişlerdir.(1)
Fakat, İmam Muhammed, bir rivayete göre İmam-ı Âzam’ın görüşlerinden hareket eden daha sonraki ulemadan İmam Serahsî başta olmak üzere birçok alim, Cuma namazının bir şehirde bulunan her camide kılınabileceğine dair fetva vermişlerdir.(2)

Mesela İmam Serahsî şöyle der:
“Ebû Hanife’nin mezhebinden sahih rivayete göre, bir şehrin bir veya daha fazla mescidinde cuma namazını kılmak caizdir. Biz bununla amel ederiz.”

İbni Âbidin’in bu husustaki görüşü de şöyledir:
“Cuma namazının muhakkak surette, sadece bir yerde kılınması lazımdır denilirse, bunda açık güçlük vardır. Çünkü bu durumda cumaya gelenlerin pek çoğunun uzun yol yürümesini gerektirir. Halbuki, çeşitli yerlerde cuma namazının kılınamayacağına dair delil yoktur. Bilakis zaruret meselesi böyle bir şartın bulunmamasını gerektirir. Zaten şehir büyük olursa, böyle bir şart bahis mevzu olamaz.” (3)
Diğer taraftan, bu içtihadi bir mesele olduğundan, İmam Şâfiî Hazretleri Bağdat’da birden fazla camide cuma namazının kılındığını gördüğü halde buna itiraz etmemiştir.
Evet, tek bir camide cuma namazı kılmanın mümkün olmadığını, farklı camilerde de cuma namazı kılmanın caiz olduğunu söyleyen alimlerin görüşü daha ağırlıktadır. Zaten fetva da bu görüşe göredir. Bugün bizler bu fetvaya göre amel etmekteyiz.
Buna göre, esas itibariyle cuma namazından ayrı olarak zuhr-i âhir adında bir namazın kılınması gerekli değildir. Fakat bu husustaki içtihad farklılığını da göz önüne alarak, cuma namazının dört rekat son sünnetinden sonra zuhr-i âhir adıyla dört rekat daha namaz kılınmaktadır. Buna da şöyle niyet edilmektedir:
“Niyet ettim zuhr-i âhir namazını kılmaya” veya “Vaktinde yetişip henüz üzerimden düşmeyen son öğle namazını kılmaya niyet ettim.”
Bu namaz öğle namazının farzı gibi kılınabileceği gibi, dört rekatlık bir sünnet gibi de kılınabilir. Böyle bir namazın kılınmasına da şu husus gerekçe olarak gösterilmektedir:
“Şayet cuma namazı sahih olmamış ise, bu dört rekat ile o günün öğle namazı kılınmış olur.”
Sonuç olarak, cuma namazından başka ayrıca dört rekat daha namaz kılanlara bir şey denilmesi doğru olmadığı gibi, kılmayanlara da diyecek bir şey yoktur.

Dipnotlar:
1-) Şurunbillali ve Ebu’l-Zeyd eş-Şiblî. el-Miftâh Şerhu Nûru’l-İzah. s. 98.
2-) el-Feteva’l-Hindiyye, 1:145.
3-) İbni Âbidin, 1:541.

Not : Alıntıdır ( Akit gazetesi internet 09 Mart 2018 Cuma)

(Sorularla İslamiyet)

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir